Dwory szlacheckie


Nowe Paski
W XVI wieku Paski znajdowały się w rękach Pasikońskiej posiadającej łan gruntu. W latach dwudziestych było 119 mieszkańców w 12 domostwach. W XIX wieku Paski należały do klucza Łazowskiego. Pod koniec stulecia zostały wydzielone dla syna Gustawa Karnkowskiego - Władysława. Słownik geograficzny podaje, że dobra Paski posiadały łącznie 549 mórg, w tym gruntów ornych i ogrodów 456, łąk 65, lasów 5. Znajdowały się 4 budynki murowane oraz 9 drewnianych. W roku 1930 w dalszym ciągu właścicielem folwarku jest Władysław Karnkowski. Gospodarował on dobrami o łącznej powierzchni 429 ha. Założył Kościół oraz Straż Pożarną w Łazach. Spłacał kredyt zaciągnięty przez swojego ojca, przeznaczony na pierwotny zakup majatku w Łazach. Do roku 1945 folwark należał do Zygmunta Karnkowskiego.
Dwór wzniesiony został około 1880 roku dla Władysława Karnkowskiego. Przez 65 lat zamieszkiwali w nim Karnkowscy. Po 1945 roku został zdewastowany, następnie odremontowany oraz zamieniony na szkołę. Obecnie pozostaje w rękach Mirosława i Elżbiety Nader. Został gruntownie wyremontowany. Należy do najpiękniejszych obiektów dworskich.
Posiada cechy klasycystyczne. Jest budynkiem murowanym, otynkowanym. Od frontu posiada dwa ryzality oraz piętrowy ryzalit środkowy. Piętrowy ryzalit zwieńczony jest trójkątnym szczytem. Przed nim dwie kolumny ujmują główne wejście oraz wspierają balkon. Od ogrodu także występuje ryzalit, poprzedzony portykiem. W ryzalicie od strony ogrodu, na wysokości parteru i piętra znajdują się szerokie czwórdzielne okna. Budynek pokryty jest dachem czterospadowym, a piętrowy ryzalit dachem dwuspadowym. Układ wnętrz jest dwutraktowy.
Występują resztki parku krajobrazowego z końca XIX wieku. Jest obecnie zdziczały, pełen starodrzewia.
Kawęczyn
W XVI stuleciu Kawęczyn podzielony był na trzy działy należące do: “Gumowska, 1/4 łana, Jacobi Oblak, 1/2 łana, Lucae Mikołajewski”. W XIX wieku prawdopodobnie folwarki Kawęczyn, Szymanów, Strugi i Jeżówka stanowiły całość. W 1827 roku znajdowało się w Kawęczynie 132 mieszkańców w 14 domostwach. Pod koniec wieku majątek obejmował 576 mórg gruntów, z czego na ogrody i grunty orne przypadało 444 morgi, łąki 36, lasy 71. Budynków murowanych znajdowało się 6, drewnianych zaś 4 . Około 1900 roku Kawęczyn był w posiadaniu rodziny Kronenbergów. W roku 1920 objęła majątek rodzina Brudzińskich. W okresie międzywojennym dobra w Kawęczynie posiadał jeszcze Skarżyński, a od 1937 roku Zygmunt Berowski.
Pierwotny dwór wymieniony został w dokumentach w roku 1809. Zimą z 1811/1812 znajdowała się tutaj zimowa kwatera 2 batalionu 6 pułku kampanii pieszej armii Napoleona. Obecny budynek zbudowany został przed 1880 rokiem. Po II wojnie światowej stał się własnością Stacji Oceny Odmian.
Obecnie jest budynkiem bardzo zaniedbanym. Założony został na planie wydłużonego prostokąta. W dworze występuje dwutraktowy układ pomieszczeń. Zbudowany jest z czerwonej cegły, otynkowany. Jest to budynek parterowy. Do elewacji frontowej dobudowano ganek. Od strony ogrodu posiada wgłębny portyk. W lewej części elewacji występuje dobudówka pokryta dachem dwuspadowym. Naroża budynku zaakcentowano pilastrami. Dom przykrywa dach naczółkowy.
Do dworu wiodła aleja, pierwotnie wysadzona świerkami. W kierunku Strug wiedzie natomiast aleja lipowa. Obecnie istnieją tylko pozostałości dawnego parku, który założył Zygmunt Berowski. Znajdują się jesiony, klony, modrzewie.
Skotniki



W II połowie XVI wieku Skotniki podzielone były na dwa działy należące do rodziny Plichtów. Łącznie posiadali 8 1/2 łana. Mieszkało wówczas 10 zagrodników. W roku 1674 Skotniki liczyły około 55 mieszkańców. W II połowie XVIII oraz I połowie XIX stulecia folwarkiem w Skotnikach zarządzała rodzina Łuszczewskich herbu Korczak. Jan Paweł otrzymał po ojcu Walerjanie, cześniku sochaczewskim starostwo sochaczewskie oraz majątek w Skotnikach. Jan Paweł był ponadto dziedzicem Mikołajowa, Kawęczyna, Wierzbowic. Za panowania króla Poniatowskiego został mianowany sekretarzem królewskim. W 1788-1789 pełnił funkcję sekretarza Sejmu Czteroletniego. Należał do stronnictwa patriotycznego. W czasach Księstwa Warszawskiego sprawował urząd ministra spraw wewnętrznych i religijnych. W 1827 roku Skotniki liczyły 17 domów oraz zamieszkiwało 94 mieszkańców. Pod koniec XIX stulecia w Skotnikach gospodaruje Hannibal Roztropowicz. Dobra składają się z folwarków Skotniki oraz Hannibalów, rozległych na 773 morgach. W Skotnikach znajduje się 16 budynków murowanych, 12 drewnianych, które zamieszkuje 165 osób. Roztropowicz rozwinął hodowlę owiec, których pogłowie zwiększył do 1500 sztuk. W 1907 roku odkupuje od niego dobra Zygmunt Henryk Brudziński. Był on prezesem Izby Rolniczej Warszawskiej. Od 1928 roku stanowi własność Wandy Katarzyny z Brudzińskich Burczak-Abramowiczowej.
Dwór został wzniesiony w 1862 roku na miejscu wcześniejszego domu Łuszczewskich. Został zaprojektowany przez Józefa Borettiego. Około 1900 roku został przebudowany w stylu eklektycznym przez Apoloniusza Pawła Niemojewskiego. Po drugiej wojnie światowej przekształcony na mieszkania pracownicze miejscowego PGR-u. Obecnie stanowi własność Komorowskich
Jest to budynek murowany, otynkowany i boniowany. Złożony ze starszej części parterowej i piętrowej w kształcie “L”. Dwór stanowi rozbudowaną bryłę mieszczącą się na planie rozbudowanego prostokąta. Układ wnętrz jest dwutraktowy, zaś w części wschodniej trzytraktowy.
W północno-zachodnim narożniku znajduje się wieża mieszcząca klatkę schodową. Od frontu przylega kolumnowy portyk, podtrzymujący taras pierwszego pietra. Do elewacji południowej dobudowany półkolisty parterowy ryzalit, poprzedzony tarasem, a nad nim balkon.
Trzykondygnacyjna wieża kryta jest płaskim dachem. Pozostałe części budynku pokrywa dach dwu, trzy i czterospadowy.
Obecnie występują jedynie pozostałości parku krajobrazowego.
Strugi


Na początku XIX wieku Strugi stanowiły rodzinny majątek Łuszczewskich. Jednym z członków tej rodziny, pełniącym ważne urzędy w administracji Królestwa Polskiego był Wacław Józef Łuszczewski. W latach dwudziestych XIX wieku Strugi liczyły 193 mieszkańców oraz znajdowało się 14 domów. W latach sześćdziesiątych XIX wieku właścicielem majątku w Strugach został Leopold Kronenberg. W roku 1868 otrzymał szlachectwo Królestwa Polskiego oraz herb Strugi. Kronenberg stał się wielkim finansistą i magnatem kolejowym. Należał do spółki dzierżawiącej od skarbu administrację monopolu tytoniowego. Posiadał koncesje na budowę wielu linii kolejowych. Po jego śmierci w roku 1878 majątek przejął jego syn. Leopold Julian Kronenberg był również finansistą, oprócz tego kompozytorem. Pełnił funkcję prezesa Banku Handlowego. W Strugach rozwinął stajnie wyścigową. W tym czasiedobra składały się z folwarku Strugi i Maryanów rozległych na 816 mórg. Znajdowało się 13 budynków murowanych oraz 18 drewnianych. Nowym nabywcą został około roku 1900 Stanisław Glesmer. Zginął on podczas Rewolucji Październikowej, a majątek w Strugach przeszedł na własność syna Stanisława. Spis ziemian Rzeczypospolitej informuje, iż obszar folwarku wynosił 319 ha. W dalszym ciągu dobra są w posiadaniu rodziny Glesmerów. Po bankructwie w 1937 roku w wyniku licytacji folwark kupił lekarz Mikołaj Grzybowski.
Dwór wzniesiony został w II połowie XIX dla Leopolda Kronenberga. Powstał według projektu Jana Heuricha starszego i Jana Hinza. W latach 1909-1912 Stanisław Glesmer dobudował “Pawilon Japoński”, przylegający do lewego boku budynku. Został stworzony pawilon orientalny, w którym mieściła się kolekcja osobliwości japońskich. Wnętrza wyłożone boazerią, pokryte matami, mieściły półki z cennymi, japońskimi przedmiotami. Po drugiej wojnie światowej adaptowano dwór na mieszkania pracownicze PGR-u. Obecnie użytkowany przez firmę “Plantico”.
Budynek dworski posiada cechy neorenesansowe. Jest to dom murowany, otynkowany, pobudowany na wydłużonym planie.
Dwór składa się z zespołu trzech budynków na planie prostokątów, o różnej wysokości i kubaturze. Układ brył urozmaicają osobne zadaszenia, dobudówki, balkony i tarasy. Dwa budynki piętrowe ustawione do siebie prostopadle, połączone są parterowym łącznikiem. Od wschodu dostawione dwie parterowe oficyny. Do elewacji zachodniej przylega ogród zimowy z półkoliście zamkniętymi wysokimi oknami. Poszczególne elementy składowe zespołu dworskiego pokrywa wysoki, dwuspadowy dach z eternitu.
Dwór otacza mocno zdewastowany park krajobrazowy z początku XX wieku.

Wszystkie informacje pochodzą ze strony dwory_sochaczewskie.webpark.pl